Kurtuluş Savaşı'nda Kürdistan Operasyonu

Bugün Irak Bölgesel Kürt Yönetimi Başkanı Mesut Barzani ve Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari'nin ataları Kurtuluş Savaşı'nda İngilizlere karşı Türkler'le omuz omuza savaşmış.

Haber albümü için resme tıklayın

Özdemir Akbal'ın konuyla ilgili hazırladığı tez oldukça çarpıcı bilgiler içeriyor. 

Hazırlanan tez, Osmanlı'nın son dönemi ve Kurtuluş Savaşı yıllarında şimdi Irak Kürdistan'ı olarak kabul edilen bölgede İngilizlere karşı yürütülen istihbarat ve psikolojik harekât operasyonununbilinmeyenlerini gözler önüne serdi.

Sontv'den Didem Tomaslar , Özdemir Akbal'ın tezine konu olan Kurtuluş Savaşı'ndaki bu Kürdistan operasyonunun detaylarını yazdı. İşte Barzani ve Zebani aşiretleriyle birlikte İngilizler'e karşı verilen savaşın çarpıcı detayları: 

HAREKATIN GENEL KAPSAMI

Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş Savaşı sonlarında Musul'u geri almak ve Lozan görüşmeleri öncesinde bölgedeki havayı, milli hükümet lehine çevirebilmek için Albay Özdemir Bey'i, Kuzey Irak'a gizli bir askeri harekâta öncülük etmek üzere görevlendiriyor. Gizliliğin nedeni İngilizlerle devam eden müzakereler.

Albay Özdemir Bey ve Kürtler İngilizlere karşı omuz omuza

Görevlendirme üzerine 9 Mayıs 1922'de Diyarbakır'a varan Özdemir Bey, Elcezire Cephe Komutanı Cevdet Paşa ile harekâtın esaslarını belirliyor. Bu esaslara göre;

-Müfreze ciddi ve sıkı bir disiplin altında bulundurulacak ve eğitimle meşgul olacak.

- Halkı Türk Hükümetine bağlamak için son derece eşit muamele yapılacak.

- Vazife zamanında ve dışında halka iyi muamele yapılacak.

- Revanduz'da yapılacak yerli teşkilatta halkın ve özellikle aşiret reislerinin düşünceleri sorulacaktır.

Halk ile yapılacak görüşmelerde, İngilizlerin İslam Birliğini parçalamak ve bu surette memleketlerini işgal etmek amacını güttükleri ve Faysal'ın da tamamen İngiliz isteklerine göre hareket ettiği açıkça anlatılmalıdır. Müfreze, Hakkâri kanalıyla sıkı ve devamlı irtibatta bulunmalıdır.

Özdemir Bey'in bölge halkının sevgisini, güvenini ve desteğini kazanmasında bu esaslara bağlı kalındığını anlamak mümkün.

Albay Özdemir Bey, 24 Haziran 1922'de Erbil'e bağlı olan İran sınırına 50 km uzaklıktaki Revanduz ilçesine ulaşmasından 23 Nisan 1923 çekilme sürecine kadar burada İngilizlere karşı imkân adaletsizliğine rağmen 31 Ağustos Derbent Muharebesi gibi önemli askeri başarılar elde ediyor. Bu başarının yanı sıra bölge halkının Barzani, Zebariler, Balıklı ve Sürücü gibi önemli aşiretlerin desteğini alarak siyasi altyapı oluşturma çabası da gösteriyor.

Süleymaniye Direnişi olarak da adlandırılabilecek Süleymaniye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti müthiş bir direniş sergiliyor. Hem psikolojik üstünlük hem Türk hükümetine bağlılık hem askeri olarak İngilizleri zorluyor.

Aşiretlerin pozisyonuna bakmak gerekirse Sürücü Aşireti İngilizlerle çatışma halinde olduğundan Özdemir Bey ile uyumlu çalışıyor.

Zebarilerden Faris Ağa’nın, Cemcemal mevkisindeki aşiret lideri Abdülkerim Fettah Bey’in Özdemir Bey'in birliğine desteği, büyük hizmetleri dokunduğu tarihi belgelerle sabit.

Bu süreçte Şeyh Mahmud Berzenci ve Simko Ağa farklı pozisyonlarda aktörler olarak karşımıza çıkıyor.

Şeyh Mahmud'un İngilizlere karşı samimi mücadele verdiğini bilen Albay Özdemir'in Şeyh Mahmud hakkında "temiz bir Müslüman" olarak düşündüğü aktarılırken İran Kürdü Simko, tutarsız ve gücün eridiğini hissettiği zaman yeni güç odaklarından yana tavır alma durumundan dolayı güvenilmez olarak öngörülüyor.

HAREKATIN KADERİ

Bölgede kazanılan Derbent başarısından sonra İngilizler çok ağır hava saldırılarına başlıyor.

Bu arada 1. Dünya savaşı başlarında İngilizlere direndiği için Kuveyt'e sürülmüş Şeyh Mahmud yine İngiliz desteği ile geri çağrılıyor. Ve krallığı ilan edilmiştir. Fakat Şeyh Mahmud İngilizlere güvenmiyordur ki sonraki dönemlerde de bunda haklı çıkıyor.

Özdemir Bey, Şeyh Mahmud Efendi'ye Kürdistan Meclis Başkanlığı verilmesine dair cephe komutanlığına yazar fakat bunun Teşkilat-ı Esasiye açısından mümkün olmayacağı cevabını alıyor.

Bu sırada uluslararası gelişmeler aleyhte seyretmektedir.

BİRLİK GERİ ÇEKİLİYOR

Özdemir hocanın tezinde yazdığı üzere “Özdemir Bey cephede mücadele edenle karargâhta bulunan arasındaki fikir ayrılıklarını en derin şekilde yaşamıştır.” (Elcezire komutanlığından Doğu komutanlığına verilmesi)

Ağırlaşan şartlar, bölgede bazı aşiretlerin İngilizlerle anlaşması ve İngiliz müzakerelerinin devamında Doğu Cephesi geri çekilme emrini vermiştir. Özdemir Bey 23 Nisan 1923'te çekilir.

Kaynak: internethaber

22 Nis 2014 - 14:33 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Canlı Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Canlı Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Canlı Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Canlı Haber değil haberi geçen ajanstır.




Anket Kanal İstanbul Yapılmalı Mı ?